Yerel Araştırmalar Enstitüsü


Geçmişten Geleceğe Köprüler Kurmak

Bodrum’a sevdalıyız. İnsanı yumuşacık kuşatan iklimini, mavisini beyazını, çiçek çiçek renklerini, tarihin büyüleyici simgesi Kaleyi, sakin, güzel huylu insanlarını seviyoruz. Geçmiş zamanların tanığı daracık sokaklarını, taş evlerini, köşe başlarında karşımıza çıkan sarnıçlarını, tepelere dizili yel değirmenlerini seviyoruz. Enfes koylarıyla, tatlı eğimlerle denize uzanan yarımadayı seviyoruz.

Kahvelerde toplaşıp sohbet eden, görmüş geçirmiş, çınar misali yaşlı insanlara bakıp içimizden, çok yaşasınlar, diyoruz.. Hünerli elleriyle halı dokuyan, ipek işleyen, şifalı ot toplayan kadınların nesli tükenmesin!. Tersanelerde ahşap tekneler, el tezgahında sandaletler yapan, camdan boncuk döken, taş yontan, tahta işleyen ustalar bin yaşasınlar!

Biliyoruz, Bodrum sevdası başa geldi mi, gitmez. Bodrum’un havasını soluyan, suyunu içen bir daha geri dönemez. Bodruma yerleşme hayaliyle yaşar büyük kent insanı. Dertliye deva, hastaya şifadır Bodrum. O, hep verir, almadan verir... Ama hep almak olmaz! Borçlu kalır insan. Borcu ödemek gerek!

Bodruma borcumuzu ödemek için...

Biz, Gümüşlük Akademisi gönüllüleri böyle düşünüyoruz. Ona borcumuzu yüreğimizle, emeğimizle ödemek için, Bodrum’un kendine özgü doğal ve kültürel dokusunu korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak için tasarladığımız projelerimiz var. Öncelikle, “Bodrum ve Çevresinin Yaşayan Belleği”ne ulaşmaya karar verdik. Bu amaçla bir sözlü tarih projesi yürütmeyi planlıyoruz. Bodrum’un geçmişiyle geleceği arasına köprü kuralım istiyoruz. Yaşananlar, görülüp geçirilenler, insanlar unutulmasın, tarihe bir tanıklık bıraksınlar istiyoruz. Bodrum’u Bodrum yapan insanları, sesleriyle, sözleriyle, görüntüleriyle, anılarıyla ölümsüzleştirelim, tarihçilere, araştırmacılara belgeler bırakalım istiyoruz.

 
Biliyoruz, pek çok kişi, kurum bu anlamda çalışmalar yapıyorlar. Kitaplar yazılıyor, araştırmalar yapılıyor. Bütün bu değerli çabaların ürünleri orada burada kaybolmasın, oluşturacağımız “Bilgi-Belge ve Arşiv Merkezi”nde toparlansın istiyoruz.

Bölgenin kültürüne ait nesneler, araç-gereç, görsel-işitsel malzeme, artık üretilmeyen, yaratılmayan, yaşanmayanlar, “Sosyal Tarih Müzesi”nde korunsun istiyoruz.

Bir “Kültürel Araştırmalar Enstitüsü” kuralım, bilim insanları bütün bu çalışmaları, belgeleri akademik bir titizlikle toparlasın, sistemleştirsin, geliştirsin, daha ne yapılması gerekiyorsa yapsın ve tüm değerler geleceğe taşınsın istiyoruz.

Bodrum ve çevresi, geçmiş bilinciyle, değerlerini, özelliklerini, güzelliklerini koruyarak gelişsin, ona kastedenlere karşı bu bilinçle mücadele edilsin ve dünyada biricik olmaya devam etsin istiyoruz.

Bu projelerimizden ilki olan “Bodrum ve Çevresinin Yaşayan Belleği - Sözlü Tarih Projesi”ni hayata geçirmek için yürüttüğümüz sözlü tarih eğitim atölyesini tamamlamış bulunuyoruz.

Önümüzdeki günlerde uzun soluklu bir sözlü tarih çalışmasına başlayacağız.

Altı hafta süren sözlü tarih atölyemiz, Muğla Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Ayşe Durakbaşa’nın danışmanlığı ile yürütüldü. Atölye çalışmalarımıza, Ayşe Durakbaşa’nın yanı sıra aynı üniversiteden Özlem Şahin, Dilek Hattatoğlu, Gökçen Ertuğrul Apaydın, Gülsüm Oybak ve İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden Serpil Çakır, farklı haftalarda sözlü tarih yöntemine ilişkin çeşitli meseleleri tartışmaya açmak ve araştırma deneyimlerini atölye katılımcılarıyla paylaşmak üzere katıldılar. Kendilerine gönüllü emeklerinden dolayı minnettarız. Girişim Grubumuzda da yer alan Belgesel Sinemacı arkadaşımız Şehbal Şenyurt’a, “Belgesel ve Sözlü Tarih İlişkisi” konulu sunumu için ve tüm akademisyen arkadaşlara kendi disiplinleri bağlamında yaptıkları değerli katkılardan dolayı ayrıca teşekkür ediyoruz.

Atölyenin diğer katılımcıları da mesleki formasyonları, yaşam deneyimleri ve ortaya attıkları sorularla verimli bir atölye çalışmasının gerçekleşmesini sağladılar. Atölye sürecini belgeleyen kayıtlar ve bu eğitim sürecine ilişkin notlar sonraki atölyelerin eğitim materyalini oluşturacak; böylece sözlü tarih görüşmelerini yürütecek gönüllü bir ekip oluşturmuş olacağız.

Yakın tarihlerde Bodrum’da yerel tarih konferans-söyleşilerini de düzenli aralıklarla gerçekleştirmek istiyoruz; böylece yerel tarih, kültür ve korumaya ilişkin duyarlılıklarımızı Bodrumlularla daha geniş bir platformda paylaşmayı umuyoruz.

Projelerimizin; Bodrumluların, dışardan gelip yerleşerek Bodrum sevdalısı olmuş insanların, yerel medyamızın, yerel yönetimlerin ve kamu kurum ve kuruluşlarının, özel kuruluşların desteği ve katkılarıyla hayata geçeceğine inanıyoruz.

Gümüşlük Akademisi Yerel Araştırmalar Enstitüsü Girişim Grubu Üyeleri:
Yüksel Selek (Sivil Toplum) / Nüzhet Özkök (Proje Koordinatörü- İngilizce Öğretmeni) İlknur Demirtepe (Koordinatör-Gümüşlük Akademisi Vakfı) / Lale Gingök (Sivil Toplum) / Selahattin Erkanlı (Rehber) / Metin Düzakın (Dilbilimci) / Mine Selen (Emekli Radyo-TV Spikeri) / Işık Selen ( Radyo-TV Prog.) / Feyhan Emon (Reklamcı) Meyil Delen (Eczacı) / Hale Kolay (Elektronik Mühendisi) / Mustafa Sütlaş (Doktor) / Özen Önder (Antropoloji Öğrencisi) / Didem Coşkun (Sos.Yük.Lisans Öğrencisi) /Emel Yönel (Sosyoloji Yüksek Lisans Öğrencisi) / Derya Hasırcı (Sosyoloji Öğrencisi)


PROJENİN BÜTÜNÜ HAKKINDA BİLGİLER

PROJE YÜRÜTÜCÜSÜ: Gümüşlük Akademisi Vakfı

PROJENİN AMACI:

Başlangıçta Bodrum yarımadasından yola çıkarak, gelecekte tüm Ege Bölgesi'nin ekolojik, arkeolojik, tarihi, etnografik, iktisadi ve kültürel malzemesinin araştırılması, bugüne kadar yapılmış araştırmaların toplanması, tüm incelemelerin kayda geçirilmesi, yayımlanması ve sergilenmesi; bu birikimi uluslararası düzeye ve geleceğe taşıyacak bir Yerel Araştırmalar Enstitüsü'nün ve bu enstitünün bünyesinde bir Etnografya Müzesi'nin kurulması.

PROJENİN GEREKÇESİ:

Dünyadaki bütün turizm mono-kültürlerinde, kültürel kimliklerine sahip çıkmayan yerel halkların fakirleşerek yöreden sürülmek durumunda kaldıkları bilinir. Bodrum yarımadasını tek bir metropole dönüştürme hevesi içinde olanlarla, büyükşehiri yaşanmaz kılan aynı ticari zihniyetin ortaklığından uygarlığa yakışacak bir yaşam alanı oluşturmaları beklenmemelidir. İnsanlığın, ancak ticari veya ekonomik faaliyetlerinin yanı sıra, manevi, etik veya estetik doyumu getiren sanat ve kültür faaliyetlerini de kentin vazgeçilmez işlerinden saydıklarında, ilerlemelerin kaydedildiği fark edilmiştir. Bu bağlamda, Bodrum'u bir turizm merkezi olmanın yanı sıra, Akdeniz'in kültür merkezi konumuna getirebilmek için, bölgede tarih boyunca yaşamış kültürler arasında, bugün olası bağları güçlendirmek, kültürel alışverişlerde bulunmak, yerel yönetimlerin ve yerel halkın da bu işbirliğine katılımını sağlamak gerekmektedir.

PROJENİN KISA VE UZUN VADELİ HEDEFLERİ VE YAPILACAK ÇALIŞMALAR:

1. Yörenin ekolojik, arkeolojik, etnografik, kültürel, iktisadi, sosyolojik özelliklerini saptamak ve üstünde bilimsel çalışmaları sürdürmek amacıyla bir Proje Danışma ve Yürütme Kurulu oluşturmak.
2. Yöreye dönük olarak bugüne kadar yapılmış her türden çalışmanın değerlendirilmesine imkân tanıyacak şekilde uluslararası düzeyde bir bibliyografya çalışması yapmak.
3. Yöreye özgü kültürel, ekolojik ve etnografik nesnelerin ve bilginin toplanması ve tasnifi.
4. Yapılan araştırmalarda elde edilen bulgu, malzeme ve bibliyografik çalışmanın sergileneceği, araştırmaların sürdürüleceği bir mekanın, bir ETNOGRAFYA MÜZESİ'nin, yeniden inşa veya restorasyon yolu ile gerçekleştirilmesi; bu bağlamda mimarlar ve yerel yönetimlerle ortak planlama çalışmalarında bulunmak.
5. Yöreyle ilgili alternatif proje, doktora ve atölye çalışmalarına veya üretim atölyelerinin (özellikle yöreye özgü dokumacılık, zeytinyağcılık, tersanecilik, süngercilik, değirmencilik, taş ustalığı, sandalet veya cam boncuk yapımı gibi geleneksel üretimlerin) kurulmasına destek verecek bir sempozyumu yıllık olarak düzenlemek.
6. Tüm çalışmaların CD, kitap belgesel ve internet'ten, Türkçe/İngilizce olarak yayımlanması.