Cep Telefonu Kullanırken Sağlık Açısından Nelere Dikkat Edilmeli?


ATO - Halk Sağlığı Komisyonu Güncel Bilgi Notu:
Cep Telefonu Kullanırken Sağlık Açısından Nelere Dikkat Edilmeli?

Cep telefonları ve baz istasyonlarının insan sağlığına olan etkileri, kablosuz iletişim sistemleri kurulduğundan beri tartışılan konular arasındadır. Cep telefonları ve baz istasyonları birbirleriyle iletişim kurmak amacıyla hava üzerinden radyo sinyalleri göndererek çalışırlar.

Ancak havadaki sinyallerin ayrıştırılması için, şehir merkezi gibi çok yoğun olan yerlerde, düşük sinyal seviyeli (birbirini etkilemeyen) pek çok baz istasyonu kurulması gerekir. İletişim, hava yoluyla yapıldığı için, ister istemez sinyal çevreye yayılacak ve canlılar tarafından bir kısmı emilecektir.

Dünyada iki milyardan fazla cep telefonu kullanıcısı vardır. Cep telefonu kullanımı ve sağlık/hastalık arasındaki ilişkilerin tam anlamıyla ortaya çıkabilmesi için özellikle izleme bileşeni olan çalışmaların sayı ve süre olarak artırılmasına gereksinim vardır. Bununla birlikte; beş Avrupa ülkesinde yapılmış olan bir çalışmanın sonuçları en az on yıldır cep telefonu kullanan bireylerde bazı beyin tümörlerinin görülme sıklığında artış meydana getirdiğini ortaya koymuştur. Bu sorunun yanı sıra; DNA’da meydana gelen değişiklikler, sinir hücrelerinde zedelenme, beyin faaliyetlerinde ve uyku düzeninde değişikliklerin meydana gelmesi gibi bazı durumların da oluştuğu bilinmektedir.

Cep telefonu baz istasyonları, oluşturduğu sağlık riskleri dolayısıyla, okul bahçeleri, kreşler, hastaneler, parklar gibi yaşlıların, çocukların, hastaların daha çok bulunduğu toplu yaşam ve kullanım alanlarına kesinlikle kurmamak gerekir.

Bununla birlikte; cep telefonu kullanımının olası etkilerinden korunabilmek için bazı önlemlerin alınması önerilmektedir: 

1. Cep telefonu görüşmelerini mümkün olduğunca kısa tutup gereksiz konuşmalardan kaçınmak, yakında sabit hat varsa onu tercih etmek,

2. Cep telefonu görüşmelerini çocuklardan mümkün olduğunca uzak bir mesafede gerçekleştirmek,

3. Hamilelik sürecinde cep telefonunu acil durumlar dışında kullanmamak, ev içinde cep telefonlarını kapalı tutmak,

4. Özellikle sinir sistemlerinin gelişmekte olması nedeniyle çocukların cep telefonu kullanmaya başlama yaşlarını geciktirmek (15 yaşından tercihen 18 yaşından önce kullanmaları önerilmemektedir)

5. Cep telefonunu bir kulaklık aracılığıyla kullanmak, bu şekilde cep telefonlarının beyinden uzak tutulmasını sağlamak,

6. Konuşma dışında cep telefonunu özelliklerini kullanmaktan kaçınmak,

7. Cep telefonu ile çok kısa konuşma alışkanlığı kazanmak ve kısa bilgi gönderiminde SMS kullanmak, uzun süreli kullanımları özendiren kampanyaları engellemek,

8. Cep telefonlarının en çok radyasyon yaydığı zamanlar, telefon çaldığı ve çevirdiğiniz numaranın bağlandığı anlardır. Bu sırada telefonu bas bölgesinden uzakta tutmak (Gelen çağrıyı açtıktan veya karsı taraf görüşmeye açtıktan 1-2 saniye sonra cihazı kulağa götürmek daha güvenlidir),

9. Sabit hat olanağı kablolu bir telefondan konuşma olanağı varken cep telefonunu kapalı tutmak,

10. Cep telefonlarının, toplu taşıma araçlarında, elektronik haberleşme yapan sistemleri, olumsuz yönde etkilemesi nedeniyle, oluşabilecek kazaların önlenmesi amacıyla, cep telefonlarının bu tür araçlarda kesinlikle kapalı tutmak,

11. Telefon satın alırken düşük SAR değerli olanları tercih etmek ve üreticileri telefonların SAR değerlerini ambalajın üzerine yazmak konusunda zorunlu tutmak. Kullanıcıları cihaz seçimi konusunda bilinçlendirmek. SAR değeri 0,1 W/kg ve daha düşük olanları tercih etmek.

12. Araç kullanırken cep telefonu kullanmaktan kaçınmak. Zorunlu aramalar ve konuşmalar araç güvenli bir yere çekerek yapmak.  

Kaynaklar

1.Güler, Ç.,Vaizoğlu, S.A.,Tekbaş, Ö.F.,Çobanoğlu,Z. İyonlaştırmayan Radyasyon, Özgür Doruk Güler Çevre Dizisi 44, Yazıt Yayıncılık, Ankara, 2008.

2. Güler, Ç.,Vaizoğlu,S.A., Tekbaş,Ö.F.,Çobanoğlu, Z.  Yüksek  Gerilim  Hatları (ELF-EMF),  Özgür Doruk Güler Çevre Dizisi 45, Yazıt Yayıncılık, Ankara, 2008.

3. Güler, Ç.,Vaizoğlu,S.A., Tekbaş,Ö.F., Çobanoğlu,Z. Cep Telefonları ve Sağlık, Özgür Doruk Güler Çevre Dizisi 49, Yazıt Yayıncılık, Ankara, 2008.

4.Frank, A.L. Nonionising radiation, in Robert B., Wallace, Wallace/Maxy-Rosenau-Last, Public Health and Preventive Medicine, McGraw Hill Medical,,15.Ed.,743-747. NewYork, 2008.

5. Sabuncu H. Elektromanyetik Radyasyonlarla Veya Eloktromanyetik Alanlarda Çalışanların Sağlık Riskleri. TTB-Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi. http://74.125.77.132/search?q=cache:qpVIL0O9hvQJ:www.ttb.org.tr/MSG/temmuz03/index.pdf+cep+telefonu,+%C3%A7a%C4%9Fatay+g%C3%BCler,+acar,+tekba%C5%9F&hl=tr&ct=clnk&cd=4&gl=tr. Erişim tarihi: 28 Aralık 2008.

6. WHO, Electromagnetic Fields, fact sheet NO.193, WHO, Geneva, 2000.

7. Handell,L., Carlberg,M.,Söderqvist,F., Hansson,K., Morgan,L.L., et al. Long Term use of cellular phones and brain tumors-increased risk associated with use  for   10 years.Occup Environ Med., published online April 4.2007.

8. The Interphone Study, http://www.iarc.fr/ENG/Units/RCAd.html., 14 Haziran 2008