Toshihiko İZUTSU

İslâm düşüncesi ve Kur'an semantiği üzerine yaptığı çalışmalarla İslâm âleminde tanınan düşünce tarihçisi ve dilbilimci İzutsu, 4 Mayıs 1914 yılında Tokyo'da doğdu.

Babası bir Zen Budist üstadıydı, daha çocukluk yıllarından itibaren oğlunu bu geleneğe göre yetiştirmek istiyordu. İzutsu lise çağına gelince, bir taraftan okula gidiyor, diğer taraftan babası evde ona Zen Budizm’in temel ilkelerini ve disiplinini öğretiyordu.

İzutsu aynı yıllarda, Bolşevik ihtilalinden kaçıp Japonya’ya gelen Müslümanların kurduğu İslam Merkezi’ne gitmeye başladı. Burada Türkçe ve Arapça öğrendi.

Lisans ve lisansüstü öğrenimini Keio Üniversitesi Klasik İngiliz Edebiyatı bölümünde yaptı. Bir süre aynı üniversitede Yunanca ve Latince felsefe metinleriyle dilbilimi dersleri verdi. Japon estetiği uzmanı Toshio İzutsu ile evlendi.

1938 yılında Japonya'ya davet edilen müctehid Musa Cârullah ile tanıştıktan sonra İslâm dinine ve kültürüne ilgisi daha da arttı. Musa Cârullah'dan Arapça öğrenmenin yanı sıra, Sibeveyh'in "el-Kitab" ve Müslim'in "es-Câmiu's-Sahih" adlı kitaplarını okudu.

1942’de kurulan “Dil ve Kültür Araştırmaları Enstitüsü”nde doğu dilleri uzmanı olarak çalışmaya başladı. Bu esnada İbranice ve Farsça’yı öğrendi. 1954 yılında profesör oldu.

1951 yılında başlamış olduğu Kur'an'ın Japonca’ya çevirisini 1958 yılında tamamladı. Daha sonra altı ay Lübnan'da, bir yıl da Mısır'da kaldı, bu süre içerisinde Muhammed Ebu Rida, İbrahim Medkûr, Ahmed Fuad el-Ehvânî ve Kâmil Hüseyin gibi ilim adamlarıyla tanıştı. Aynı yıllarda İtalyanca, İspanyolca, Fransızca ve diğer batı dillerini öğrendi.

1961 yılında Kanada'ya giderek orada on sekiz yıl kaldı. Montreal McGill Üniversitesi İslâm Araştırmaları Enstitüsü'nde, Ebu'l-Hasan el-Eşarî, İbn Sina, İmam Gazali, Şehabeddin es-Sühreverdî el-Mektul ve Muhyiddin İbnü'l-Arabî gibi İslâm âlimleri ile ilgili dersler okuttu. Burada A. Ruşen Sezer, Seyyid Hüseyin Nasr ve Hermann Landolt ile tanışır.

1969 yılında görev yaptığı İslâm Araştırmaları Enstitüsü'nün Tahran kolunun kurucuları arasında yer aldı. Mehdi Muhakkik’in davetiyle burada her yıl üç ay ders verir. Hatta İran, Tahran Üniversitesi'nde kendisine fahri doktor ünvanı verildi.

1974 yılında Seyyid Hüseyin Nasr’ın daveti üzerine Tahran Kraliyet Felsefe Akademisi’nden ders vermeye başlar. Tahran’da bulunduğu yıllarda, Henry Corbin, Muhammed Arkoun, Abdurrahman Bedevî gibi önemli isimlerle tanışır. Burada Molla Sadra, Mir Damat ve Sebzevari gibi düşünürler üzerine araştırmalar yapar. Ayetullah Humeyni’nin İslam Devrimi hareketinin başladığı 1979 yılı ortalarında Tahran’dan ayrılarak Japonya’ya döner ve Tokyo'ya yerleşir. İzutsu, hayatının bundan sonraki kısmını telif çalışmalarıyla geçirdi. Ve uluslararası ilim camiasında haklı bir ün kazandı.

1982 yılında Keio Üniversitesi’nde Ordinaryüs profesör olarak tekrar çalışmaya başladı.

Pek çok din, kültür, felsefe ve mistik sistemi inceleyerek, değerli çalışmalar ortaya koymuş olan, İslam, doğu ve batı dizgelerinin kesiştiği bir yerde araştırmalar üreten Toshihiko İzutsu 79 yaşında, Japonya'nın Kamakari kentinde, 7 Ocak 1993 yılında vefat etti.

İranlı alim Mehdi Muhakkık'ın ifadesine göre İzutsu, çalışkan, sabırlı, mütevazı, yumuşak huylu ve ilim aşkıyla dolu bir şahıstı. Her anını yeni bir şey öğrenmek için geçirmeye çalışan, ilim ve araştırmayı çok seven bir bilim adamıydı. Gösterişten ve kendini övmekten kaçınırdı. Fikirlere saygı göstermeyen ve bilgiçlik taslayan kişileri bilim adamı olarak kabul etmezdi.

İzutsu, semantiği, bir dilin anahtar terimleri üzerinde yapılan tahlilî bir çalışma olarak tanımlamaktadır. Ona göre bu tür çalışmalar, sadece konuşma aleti olan dille ilgili olarak değil, aynı zamanda o dili kullanan milletin, kendilerini kuşatan dünya hakkındaki anlayış ve düşüncelerini de kavramak için yapılır. İzutsu, eserlerinde kullanmış olduğu derin semantik ve ‘dil metafiziği’ yöntemiyle, İslam hakkında araştırma yapanlara yeni bir görüş açısı kazandırmayı amaçladığını belirtmektedir.

İzutsu, Heidegger ve Sartre'ın fikirlerinin Doğu Düşüncesi'yle şaşırtıcı benzerliklerinin olduğunu, özellikle de İran merkezli İslam düşüncesinde öteden beri bulunduğunu vurgular.

Ayrıca Derrida'nın ‘yapısöküm’ düşüncesini Japonca’ya aktarmak ister ve bu konuda Derrida'yla yardımlaşır.

İzutsu, otuza yakın yabancı dil bilmekteydi. Bildiği yabancı dillerden bazıları; İngilizce, Arapça, Fransızca, Almanca, İtalyanca, İspanyolca, Rusça, Farsça, Türkçe, Sanskritçe, İbranice, Latince, eski ve yeni Çincedir.

İslâm felsefesi, tasavvuf, İslâm ahlâkı ve Kur'an semantiği üzerinde çeşitli eserler yayımlamış olan İzutsu'nun kaleme almış olduğu birçok eseri ve makalesi bulunmaktadır. İzutsu'nun bu eserlerinden Türkçe’ye çevrilmiş bazıları şunlandır:

Kur’an’da Allah ve İnsan: Dokuz bölümden meydana gelen bu eserinde, Semantik ve Kur'an, Kur'an’ın Anahtar Terimleri, Kur'an Dünya Görüşünün Ana Yapısı, Allah ile İnsan Arasındaki Ontolojik Münasebet, Allah ile İnsan Arasında Sözlü ve Sözsüz Haberleşme Münasebeti, Hanifler, Arab paganizmi, Yahudi ve Hristiyanlarda Allah telakkisini açıklamıştır.

İslâm Düşüncesinde İman Kavramı: On bir bölüm oluşan bu kitabında kafir, fasık, mücrim, tekfir, İslam, iman, amel, bilgi, tasdik, ikrar, amel gibi konulara açıklık getirmiştir.

Kur'an'da Ahlakî Kavramlann Yapısı: Üç bölümden oluşan bu eserde semantik tahlil ilkeleri, dil ve kültür, ahlak gibi konuları çeşitli kavram tahlilleri yaparak açıklamıştır.

İslâm'da Varlık Düşüncesi: Bu eser İslâmî felsefesinin Moğollar sonrası dönemde ve özellikle İran'da geliştirildiği şekliyle vücut kavramı ve onun gerçekliği meselesi olarak varlık-vücut düşüncesi üzerinde yoğunlaşmaktadır.

İbn Arabî'nin Fusus'undaki Anahtar Kavramlar ve "Tao-culuk'daki Anahtar Kavramlar" isimli iki ciltlik eserde tasavvufi fikirleri, taoist filozofların düşünceleriyle karşılaştırmaya çalışmıştır.

http://www.kudusyolu.com/index.php?adres=sehid&id=48