TÜBA - TÜRKİYE KÜLTÜR SEKTÖRÜ (TÜBA-TÜKSEK)


Türkiye Doğu ile Batının sayısız eski, çeşitli uygarlıklarının sentezleriyle yoğrularak son derece zenginleşmiş bir kültür ülkesidir. Hatta gün ışığına çıkarılmış olanların dışında hâlâ keşfedilmeyi bekleyen daha nice kültürleri de bağrında saklamaktadır.

Yaklaşık günümüzden önce 400 000 yıllarından bugüne kadar uzanan bu kültürel bireşim, ne yazık ki hem ülkemizde, hem de uluslararası alanda yeterince vurgulanamamıştır. Bir kültür ülkesi olarak kültürel zenginliğimiz yeterince değerlendirilememiştir. Böylece, Türkiye hak ettiği şekilde kendisini bir kültür ülkesi olarak ne tam tanımlayabilmiş ne de tanıtabilmiştir.

Bunun en önemli nedenlerinden biri Türkiye'nin kendi kültürel ve doğal varlık mirasına yeterince sahip çıkamamış olmasıdır. Ne yazık ki henüz kültür ve doğal varlıklarının niteliğini ve niceliğini, sistematik olarak belli bir program çerçevesi içinde araştırarak, belirleyip belgeleyememiştir. Oysa kültürel kimliğimiz bu bireşimin bir sonucudur. Buna karşılık sayısını ve neleri kapsadığını bile bilmediğimiz kültürel ve doğal varlık mirasımız, hemen her vesileyle ya yok olmakta ya da yok edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır.

Bizim bu önemli mirasımızın, aynı zamanda evrensel kültür ve doğal varlık mirasının vazgeçilmeyecek önemli bir parçasını oluşturduğu, ulus olarak bunun sorumluluklarını da taşıdığımız unutulmamalı. Gene bu mirasımızın gelecek kuşaklara eksiksiz aktarılmasının yükümlülüğünü taşıdığımızın da bilinci içinde olunmalıdır.

Kültürel ve doğal varlık mirasımızın her yönüyle tartışılabilmesi, doğruların bulunabilmesi açılarından bu alanda yeni bir yapılanmaya gidilmesinin kaçınılmazlığı da uzun zamandan beri ilgili kuruşlarca gözlemlenmektedir.

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) yukarıda açıklandığı gibi, başta yasal olarak sorumluluğunu Kültür Bakanlığının taşıdığı, Türkiye'nin toprak üstü ve toprak/ su altı kültürel mirasından kaynaklanan kültürel zenginliğinin araştırılıp belgelenmesini, başka bir deyimle ivedilikle kültür envanterinin çıkarılmasını bir ön koşul olarak görmüştür.

Kendi şemsiyesi altında, öncelikle Kültür Bakanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, üniversitelerin konuyla ilgili bölümleri, bilim insanları, müzeciler ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliğiyle Türkiye Kültür Sektörü projesinin başlatılabilmesi için TÜBA tarafından iki komisyon kurulmuştur.

1. Komisyon bir "Kültür Sektörü" projesinin oluşturulmasına yönelik 10 yıllık geleceği öngörücü, uzun erimli bir program ve bir rapor hazırlamıştır. Bu raporda TÜBA "Kültür Sektörü" (TÜBA-TÜKSEK) projesi sistematik olarak bazı belirli alanları kapsayacak şekilde ele alınmıştır.

Bunlar "kültür envanterinin çıkarılması", "çağdaş müzecilik", "eğitim", "restorasyon", "kültür varlıklarıyla ilgili mevzuatın irdelenmesi ve çağdaşlaştırılması", "kültür turizmi", "kültür sanayii oluşturma", "konvansiyonel ve informatik programlama (veri tabanı / bilgi bankası) / tanıtım / yayın" gibi alanlardır.

Bir yandan envanter dışında kalan Kültür Sektörünü oluşturacak "çağdaş müzecilik", "eğitim", "restorasyon", "mevzuatın irdelenmesi ve çağdaşlaştırılması", "kültür sanayii" gibi ana alanlar için, konunun uzmanları tarafından ayrıntılı raporların hazırlatılmasına başlanmıştır.

Bir yandan da ivediliğinden ve öneminden dolayı çalışmalar "kültür envanteri" alanları için üzere yoğunlaştırılmış; kültür envanterinin çıkarılmasının planlanmasına, belgeleme yöntemlerinin belirlenmesine ağırlık verilmiş, ilkeler saptanmıştır.

Kültür envanterinin çıkarılması gereken çalışma alanları doğal çevreyi de içerecek şekilde, "Arkeolojik Belgeleme", "Kentsel Arkeolojik Belgeleme", "Kentsel Belgeleme", "Köy/ Kırsal Belgeleme", "Etnografik Belgeleme", "Tarih ve Sözlü Tarihle Belgeleme" olarak belirlenmiştir.

2001 yılı Haziran ayından itibaren başlatılacak kültür envanteri belgeleme çalışmalarının biri Güneydoğu Anadolu’da, diğeri İç Batı Anadolu'da olmak üzere iki "Pilot Proje" ile başlatılması kararlaştırılmıştır.

Bunlardan biri Güneydoğu Anadolu'da Şanlıurfa’nın Birecik ve Suruç ilçeleri, ikincisi de Denizli’nin Buldan ilçesi olarak seçilmiştir.

Ancak parasal kaynaklar temin edildikçe ve 2002 yazından itibaren yaklaşık bir ay süreyle yapılacak özel bir eğitimle yetiştirilecek yeni ekipler oluştukça, yapılan başvurular öncelikle dikkate alınarak başka benzeri bölgelerde de önümüzdeki yıldan itibaren çalışmalar başlatılabilecektir.

Düzenlenen Toplantılar:

TÜBA-TÜKSEK Kültür Envanteri Projesi 2002 Yılı Çalışma Sonuçlarının Sunulması
21 Haziran 2003, İstanbul

TÜBA-Kültür Sektörü, Buldan Kültür Mirası Değerlendirme Toplantısı-I
Panel: Buldan Kültür Mirası Kaynaklı Ekonomik Gelişim Modeli,
10 Nisan 2004, İstanbul

http://www.tuba.gov.tr/index.php?id=79